Τρίτη, 6 Σεπτεμβρίου 2016

Το επικίνδυνο σπορ Ulama και η 3.500 ετών μπάλα που άλλαξε για πάντα τα αθλήματα

Το 1528, χρόνια μετά την κατάκτηση του Μεξικού, ο Ερνάν Κορτές επέστρεψε στην αυλή του βασιλιά Καρόλου του Ε’, φέρνοντας πίσω πλούτη και ένα εξωτικό ποτό που παρασκευαζόταν από κόκκους κακάο. Ήταν όμως ένα άλλο αντικείμενο του Νέου Κόσμου που πραγματικά σαγήνεψε τους συμπατριώτες του στην Ισπανία: μια μπάλα από καουτσούκ που αναπηδούσε.

Αφιέρωμα | Αθλητισμός

Τα μέλη της βασιλικής αυλής παρακολουθούσαν μαγεμένα τη μπάλα που αψηφούσε τους νόμους της βαρύτητας να πηγαινοέρχεται ανάμεσα σε δύο ομάδες Αζτέκων, οι οποίοι έπαιζαν το αρχαίο παιχνίδι της Μεσοαμερικής, που λεγόταν ulama.

Χωρίς να χρησιμοποιούν τα χέρια τους ή τα πόδια τους, οι ιθαγενείς πετούσαν τη μπάλα στους αντιπάλους τους με τους γοφούς, τα γόνατα και τα οπίσθιά τους. Η «ζωντανή» σφαίρα που πηγαινοερχόταν δεν θύμιζε σε τίποτα εκείνες που χρησιμοποιούσαν οι Ευρωπαίοι για να παίζουν τις παλιότερες εκδοχές του τένις και του ποδοσφαίρου.



Το ulama, πάντως, ήταν ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο σπορ για τους παίκτες, αφού όσοι βρίσκονταν στην ομάδα των ηττημένων κινδύνευαν να χάσουν όχι μόνο τον αγώνα αλλά και το κεφάλι τους. Η 3.500 ετών μπάλα από καουτσούκ, με την οποία παιζόταν το αρχαίο αυτό παιχνίδι, άνοιξε ωστόσο τον δρόμο για τις μπάλες που αναπηδούν, οι οποίες χρησιμοποιούνται σήμερα σε δημοφιλή αθλήματα και παιχνίδια σε όλο τον κόσμο.

Η μπάλα που συναρπάζει μέχρι σήμερα
Το έτος 1493, ο ιστορικός του βασιλιά Καρόλου του Ε’, Pedro Mártir de Anghiera, είχε επίσης ενθουσιαστεί στη θέα μιας μπάλας που είχε φέρει ο Χριστόφορος Κολόμβος μετά το δεύτερο ταξίδι του στον Νέο Κόσμο. «Δεν καταλαβαίνω πώς όταν η μπάλα ακουμπά το έδαφος, επανέρχεται στον αέρα με ένα τόσο εντυπωσιακό πήδημα», έγραφε.

Σύντομα οι αποσβολωμένοι από τους παίκτες Ισπανοί θα συνειδητοποιούσαν ότι παρακολουθούσαν ένα από τα αρχαιότερα παιχνίδια του κόσμου, που μετρούσε ήδη περίπου 3.000 χρόνια ζωής και ξεκίνησε από τους Ολμέκους του Μεξικού, το όνομα των οποίων, μάλιστα, σημαίνει «άνθρωποι από καουτσούκ». Οι Ολμέκοι θεωρούνται από τους αρχαιολόγους ως ο πρώτος πολιτισμός της Μεσοαμερικής, της περιοχής δηλαδή που περιλαμβάνει το σημερινό Μεξικό και την Κεντρική Αμερική.

Αρχαιολόγοι στο Μεξικό και την Κεντρική Αμερική έφεραν στο φως μπάλες που χρονολογούνται από το 1.600 π.Χ., καθώς και φιγούρες παικτών του ulama από το 1.200 π.Χ. περίπου. Στην ίδια περιοχή, οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει περισσότερα από 1.500 αρχαία γήπεδα, όπου παιζόταν το παιχνίδι, τα οποία χρησιμοποιούνταν από τους Ολμέκους και αργότερα από τους Μάγιας και τους Αζτέκους.

Πώς παιζόταν το παιχνίδι
Όπως γράφει ο συγγραφέας Τζον Φοξ στο βιβλίο του με τίτλο «Η μπάλα: Ανακαλύπτοντας τον σκοπό του παιχνιδιού», και διαβάζουμε στο Weekend του newsbeast.gr σε μία από τις πιο επιτυχημένες στήλες του ελληνικού ίντερνετ, σε διάφορες περιοχές εφαρμόζονταν κι άλλοι κανόνες του παιχνιδιού, σε γενικές γραμμές όμως το ulama παιζόταν ανάμεσα σε ομάδες μέχρι επτά ατόμων, που συγκέντρωναν πόντους όταν ο αντίπαλος αποτύγχανε να στείλει τη μπάλα πίσω, όπως στο τένις, ή αν η μπάλα έβγαινε πέρα από τα όρια του γηπέδου του αντιπάλου, όπως στο αμερικανικό φούτμπολ. Κάποια γήπεδα περιλάμβαναν και κατακόρυφους πέτρινους κύκλους και οι ομάδες κέρδιζαν πόντους αν η μπάλα έμπαινε μέσα σε αυτούς.

Οι παίκτες φορούσαν δέρματα από ελάφια για προστασία από τα χτυπήματα της σφαίρας, που είχε περίπου το μέγεθος που έχει σήμερα η μπάλα του βόλεϊ. Η μπάλα του ulama ήταν κατασκευασμένη από latex (ελαστικό γαλάκτωμα), το οποίο μάζευαν από τις ζούγκλες της Μεσοαμερικής. Ακόμη όμως και με την επιπρόσθετη προστασία, η δύναμη από τα χτυπήματα της βαριάς μπάλας μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς.



«Όταν η μπάλα επέστρεφε από την αντίπαλη ομάδα, μπορούσε να χτυπήσει τους παίκτες στο στόμα ή στο στομάχι, με αποτέλεσμα να πέφτουν στο έδαφος άμεσα. Ορισμένοι μάλιστα πέθαιναν από τη δύναμη του χτυπήματος», ανέφερε ο ισπανός μοναχός Diego Duran.

Σύμφωνα με τον Φοξ, οι θεατές παρακολουθούσαν τους αγώνες καθισμένοι στα τείχη γύρω από το γήπεδο, τρώγοντας κρέας ελαφιού και πίνοντας ένα αλκοολούχο ποτό από καλαμπόκι –«το αντίστοιχο του σημερινού συνδυασμού χοτ ντογκ και μπίρας». Υπήρχαν επίσης «χορηγοί», οι οποίοι «πρόσφεραν διαμονή και τροφή για τους καλύτερους παίκτες, αναλάμβαναν την εκπαίδευσή τους και στη συνέχεια προκαλούσαν άλλες ομάδες σε αγώνες».

Και... στοιχήματα
Και βέβαια τα στοιχήματα είχαν τη δική τους θέση στα παιχνίδια. Όπως αναφέρει ο Duran, οι Αζτέκοι «στοιχημάτιζαν τα σπίτια τους, χωράφια, τις αποθήκες καλαμποκιού τους κ.ά. Πουλούσαν ακόμη και τα παιδιά τους για να στοιχηματίσουν, αλλά και τους εαυτούς τους και γίνονταν σκλάβοι, προκειμένου να θυσιαστούν αργότερα σε περίπτωση που δεν καταβάλλονταν λύτρα».

Σε ορισμένα παιχνίδια ulama, το «στοίχημα» ήταν πραγματικά ακριβό. Χώροι όπου παίζονταν τα παιχνίδια ήταν αφιερωμένοι στους θεούς και, ορισμένες φορές, οι ηττημένοι αποκεφαλίζονταν σε τελετές, σύμφωνα με ανάγλυφα που ήρθαν το φως.

Οι Ισπανοί, που με την πάροδο του χρόνο αντιμετώπισαν το ulama ως ένα ειδωλολατρικό χόμπι, απαγόρευσαν το παιχνίδι το 1585. Σήμερα, το ulama παίζεται μόνο σε ορισμένες απομονωμένες περιοχές στο Μεξικό. Η κληρονομιά του όμως επιβιώνει σε όλο τον κόσμο. Η μπάλα αυτή που γοήτευσε την Ευρώπη πριν από περίπου πέντε αιώνες, συνεχίζει να συναρπάζει μέχρι σήμερα ολόκληρο τον πλανήτη. Από το τένις, μέχρι το μπάσκετ και το ποδόσφαιρο, αποτελεί ένα βασικό στοιχείο των πιο αγαπημένων αθλημάτων της σύγχρονης εποχής.

Δείτε το βίντεο




Σχετικά ποδοσφαιρικά αφιερώματα

http://www.forzajuve.gr/2016/04/juventus-nea_409.html
Η μεγαλύτερη οπαδική «εκστρατεία» στον ποδοσφαιρικό πλανήτη που οι φίλαθλοι ταξίδεψαν ακόμη και με… ποδήλατα ή με τα πόδια! Τα ταξίδια που κάνουν οι οπαδοί για τις ομάδες τους είναι η πεμπτουσία των οργανωμένων. [Ολόκληρο το θέμα +]




http://www.forzajuve.gr/2015/08/10_7.html
Τα σπουδαία δεκάρια που μεγαλούργησαν στα ιταλικά γήπεδα. Ανήκουν στην κατηγορία των βιρτουόζων του ποδοσφαίρου. Είναι αυτοί που κάνουν το κάτι παραπάνω και μαγεύουν. Είναι το αλατοπίπερο της στρογγυλής θεάς. [Ολόκληρο το θέμα +]


http://www.forzajuve.gr/2016/05/juventus-nea_81.html
Παικταράδες που έπαιξαν στην Ιταλία και δεν κατέκτησαν ποτέ πρωτάθλημα. Το νέο πρωτάθλημα τη Serie A βρίσκεται στην αρχή του και η μάχη για το στέμμα δεν έχει ξεκινήσει ακόμη. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2016/03/see-more-at-httpwwwforzajuvegr201601blo.html
Φωτορεπορτάζ από τη γυναικεία οπαδική δύναμη που βάζει φωτιά στις κερκίδες. Προκαλούν στο πέρασμά τους και σίγουρα δεν περνούν απαρατήρητες. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2015/12/blog-post_73.html
Ένα από τα πιο πολιτικοποιημένα παιχνίδια στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Το ημερολόγιο έγραφε 22 Ιουνίου 1974 όταν έγινε ένας από τους πιο πολυσυζητημένους αγώνες στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2015/11/adidas-puma.html
Η ιστορία της Adidas που έφερε την… ίδρυση της Puma. Μια γερμανική οικογένεια που έμελλε να αφήσει το όνομά της στην αθλητική βιομηχανία, δύο πασίγνωστες εταιρείες και μια πολύ μεγάλη κόντρα συνθέτουν το παζλ της Adidas, της εταιρείας που ντύνει σήμερα τη Γιουβέντους. [Ολόκληρο το θέμα +]




http://www.forzajuve.gr/2015/08/blog-post_19.html
Ποδοσφαιριστές που έμειναν πιστοί στις ομάδες τους και έγιναν σύμβολα. Οι καλοκαιρινοί μήνες είναι μεταγραφικοί αλλά εμείς θυμόμαστε ποδοσφαιριστές που έγιναν σύμβολα επειδή δεν τους άρεσαν και τόσο οι μεταγραφές. [Ολόκληρο το θέμα +]


http://www.forzajuve.gr/2016/01/blog-post_627.html
Σπάνιο φωτογραφικό υλικό με τα είδωλα των ιταλικών γηπέδων πίσω από τις κάμερες. Πορτραίτα μεγάλων πρωταθλητών. Είδωλα στο γήπεδο και άτομα καθημερινά ανάμεσα στα τείχη του σπιτιού τους. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2015/08/blog-post_11.html
Δέκα μεταγραφικές περιπτώσεις που οι ομάδες έκλαιγαν τα λεφτά τους. Λίγο πριν ολοκληρωθούν οι μεταγραφές του καλοκαιριού, οι ομάδες βάζουν τις τελευταίες πινελιές στα ρόστερ τους. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2016/01/blog-post_60.html
Η ιστορία του πιο ντροπιαστικού γκολ του ποδοσφαίρου. Αυτό που έγινε στις 21 Νοεμβρίου του 1973 στο Εθνικό Στάδιο του Σαντιάγο δεν μπορεί κανείς να το πει ποδοσφαιρικό αγώνα. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2016/04/juventus-nea_248.html
Ποιοι είναι οι μεγάλοι μάνατζερ που κινούν τα νήματα του ποδοσφαίρου. Η μεταγραφική περίοδος πλησιάζειστο τέλος της και οι ομάδες όλο αυτό το διάστημα έπρεπε και πρέπει να βγάλουν ξανά άκρη με τους μάνατζερ. Ποιοι είναι οι πιο δυνατοί από αυτούς; [Ολόκληρο το θέμα +]




http://www.forzajuve.gr/2016/01/blog-post_87.html
Φωτορεπορτάζ από τη γυναικεία οπαδική δύναμη που βάζει φωτιά στις κερκίδες. Προκαλούν στο πέρασμά τους και σίγουρα δεν περνούν απαρατήρητες. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2016/04/juventus-nea_581.html
Η απίστευτη ιστορία οπαδού της Τορίνο που μπλέχτηκε στο θάνατο ποδοσφαιριστή της και όταν ανέλαβε την προεδρία του συλλόγου, τον χρεοκόπησε! Θεωρήθηκε από τα μεγαλύτερα ταλέντα του ιταλικού ποδοσφαίρου. [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2016/04/juventus-nea_519.html
Η ιστορία ενός ντέρμπι που κανείς δεν το είδε ολόκληρο, το φαντάστηκε ο σπίκερ και το απόλαυσαν χιλιάδες ακροατές. Ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος είχε ξεκινήσει. Ήταν η ημέρα του παραδοσιακού «New Year Derby» μεταξύ της Χαρτς και της Χιμπέρνιαν… [Ολόκληρο το θέμα +]

http://www.forzajuve.gr/2015/08/blog-post_13.html
Οι 10 καλύτεροι επιθετικοί στην ιστορία του ιταλικού ποδοσφαίρου. Όταν η μπάλα μπαίνει στο πλεκτό, το συναίσθημα είναι μοναδικό. Γκολ. Η πεμπτουσία του ποδόσφαιρου. [Ολόκληρο το θέμα +]


http://www.forzajuve.gr/2015/12/blog-post_29.html
Έξι τραγικές ιστορίες ποδοσφαιριστών με άδοξο τέλος στην καριέρα τους. Στην καριέρα τους μπήκε άδοξο τέλος χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν κατάφεραν να απασχολήσουν την κοινή γνώμη με το ποδοσφαιρικό τους ταλέντο και με όσα έκαναν εντός γηπέδων. [Ολόκληρο το θέμα +]


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου